Textielfabrieken

Home / Alle Themas / Textielfabrieken    |    Terug

Ooit was Tilburg de Wolstad van Nederland. Tilburg had namelijk een bloeiende textielindustrie, voornamelijk in wol. Voordat er fabrieken waren, maakten de Tilburgers textiel aan huis. Ze hadden er een weefgetouw staan. Ondernemers breidden de werkzaamheden uit en plaatsten meerdere weefgetouwen bij elkaar, zodat er een werkplaats ontstond. Deze groeiden uit tot fabriekshuizen en later tot textielfabrieken.

De textielfabrieken hadden niet allemaal dezelfde bouw. In het begin waren het nog donkere gebouwen met weinig daglicht. Door de toenemende industrialisatie kwamen er meer technische mogelijkheden zoals de stoommachine. Deze zorgde ervoor dat andere werktuigen en machines konden draaien. Om de ‘aandrijving’ zo efficiënt mogelijk te maken, werd het drijfassensysteem kort gehouden. Het was efficiënter en effectiever om verdiepingen te maken, dan hele lange fabrieken. Een fabrieksgebouw met meerdere verdiepingen werd in de 19e eeuw ‘hoogbouw’ genoemd. In de hoge fabrieken met verdiepingen werden lichtere machines geplaatst, zoals spinmachines. 

Weefmachines waren veel zwaarder. Om het weefsel goed te kunnen zien, was er beter licht nodig. Aan het begin van de 20e eeuw veranderde de bouw van de fabrieken: in plaats van hoogbouw kwamen er fabriekszalen met optimaal licht via een ‘zaagtanddak’, ook wel ‘sheddak’ genoemd. Het glas van een zaagtanddak is altijd naar het noorden gericht vanwege de constante lichtinval. Zou het licht op het zuiden zijn gericht, dan werd het in de zomer te warm in de fabriek.

In de 19e eeuw werden fabrieken nog midden in de stad gebouwd. Wonen en werken was nauw met elkaar verbonden en de fabrieken lagen aan de belangrijkste wegen. Vanaf de jaren 1960 veranderde de visie op wonen en werken. Zo waren fabrieken belastend voor het milieu en ontsierden ze de stad en de straten. Industrieterreinen werden aan de rand van de stad gepland. De fabrieken in de stad werden afgebroken. Er kwamen woonwijken voor in de plaats.

Geschiedenislokaal013

Textielfabrieken

Omschrijving

Ooit was Tilburg de Wolstad van Nederland. Tilburg had namelijk een bloeiende textielindustrie, voornamelijk in wol. Voordat er fabrieken waren, maakten de Tilburgers textiel aan huis. Ze hadden er een weefgetouw staan. Ondernemers breidden de werkzaamheden uit en plaatsten meerdere weefgetouwen bij elkaar, zodat er een werkplaats ontstond. Deze groeiden uit tot fabriekshuizen en later tot textielfabrieken.

De textielfabrieken hadden niet allemaal dezelfde bouw. In het begin waren het nog donkere gebouwen met weinig daglicht. Door de toenemende industrialisatie kwamen er meer technische mogelijkheden zoals de stoommachine. Deze zorgde ervoor dat andere werktuigen en machines konden draaien. Om de ‘aandrijving’ zo efficiënt mogelijk te maken, werd het drijfassensysteem kort gehouden. Het was efficiënter en effectiever om verdiepingen te maken, dan hele lange fabrieken. Een fabrieksgebouw met meerdere verdiepingen werd in de 19e eeuw ‘hoogbouw’ genoemd. In de hoge fabrieken met verdiepingen werden lichtere machines geplaatst, zoals spinmachines. 

Weefmachines waren veel zwaarder. Om het weefsel goed te kunnen zien, was er beter licht nodig. Aan het begin van de 20e eeuw veranderde de bouw van de fabrieken: in plaats van hoogbouw kwamen er fabriekszalen met optimaal licht via een ‘zaagtanddak’, ook wel ‘sheddak’ genoemd. Het glas van een zaagtanddak is altijd naar het noorden gericht vanwege de constante lichtinval. Zou het licht op het zuiden zijn gericht, dan werd het in de zomer te warm in de fabriek.

In de 19e eeuw werden fabrieken nog midden in de stad gebouwd. Wonen en werken was nauw met elkaar verbonden en de fabrieken lagen aan de belangrijkste wegen. Vanaf de jaren 1960 veranderde de visie op wonen en werken. Zo waren fabrieken belastend voor het milieu en ontsierden ze de stad en de straten. Industrieterreinen werden aan de rand van de stad gepland. De fabrieken in de stad werden afgebroken. Er kwamen woonwijken voor in de plaats.

Trefwoorden

Textiel
Industrie